ศูนย์ศึกษาพัฒนาภูพาน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

ร่วมเรียนรู้และสืบสานแนวพระราชดำริและผลสำเร็จของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระ??

โพสต์เมื่อ August 23, 2018 ใน แนวความสุข.

นายสันต์ภพ ปุนประวัติ
28 ผู้ติดตาม 203 เปิดอ่าน   
ศูนย์ศึกษาพัฒนาภูพาน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

ศูนย์ศึกษาพัฒนาภูพาน อันเนื่องมาจากพระราชดำรินี้

ตั้งอยู่ที่บ้านนานกเค้า ตำบลห้วยยาง อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร ห่างอำเภอเมืองไปทางทิศตะวันตกประมาณ ๑๐ กิโลเมตร มีพื้นที่ดำเนินการทั้งหมด ๑๓,๓๐๐ ไร่ การดำเนินงานแบ่งเป็น พื้นที่พัฒนาการเกษตรประมาณ ๒,๓๐๐ ไร่ พื้นที่เขตปริมณฑลเพื่อการพัฒนาป่าไม้ประมาณ ๑๑,๐๐๐ ไร่ อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติที่มีชื่อว่า ป่าภูล้อมข้าวและป่าภูเพ็ก

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริจังหวัดสกลนคร

ประวัติความเป็นมา

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริให้ก่อตั้งศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายนพ.ศ 2525 บ้านนานกเค้าตำบลห้วยยางอำเภอเมืองจังหวัดสกลนครศูนย์ศึกษาพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริได้เริ่มดำเนินการในปี 2527

 

โดยมีวัตถุประสงค์ให้เป็นสถานที่ทำการศึกษาทดลองแบบเบ็ดเสร็จทั้งการพัฒนาที่ดินการพัฒนาแหล่งน้ำการฟื้นฟูสภาพป่าการวางแผนปลูกพืชและการเลี้ยงสัตว์ที่เกษตรกรและผู้ที่สนใจสามารถเข้าชมศึกษาค้นคว้าฝึกอบรมความรู้เพิ่มเติมและนำไปปฏิบัติได้เพื่อพัฒนาอาชีพในพื้นที่ทำมาหากินของตนเองให้ได้ผลผลิตเพิ่มขึ้นและมีฐานะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นโดยศูนย์ศึกษาพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริทำหน้าที่เสมือนเป็นพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต เพื่อเป็นตัวอย่างแห่งความสำเร็จของการศึกษาค้นคว้าทดลองสาธิตและการพัฒนาด้านเกษตรกรรมเป็นระบบบริการเบ็ดเสร็จที่จุดเดียวเพื่อขยายผลสู่เกษตรกร

 

การพัฒนาด้านแหล่งน้ำ

ได้จัดตั้งกลุ่มผู้ใช้ชลประทานทั้ง 5 อย่างโดยมีการพัฒนาแหล่งน้ำมีอยู่ 2 รูปแบบคือ

1 พื้นที่ในเขตชลประทานคือการใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำมีอยู่ 15 อ่างที่เป็นศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานเป็นผู้ดูแล

2 พื้นที่นอกเขตชลประทานโดยการขุดสระทฤษฎีใหม่และการขุดบ่อประมงเจาะบาดาลในพื้นที่ราษฎรเพื่อใช้ในการอุปโภคบริโภค

 

การพัฒนาทรัพยากรป่าไม้ในพื้นที่ป่าไม้  1, 1000 ไร่

กลุ่มราษฎรรักษ์ป่า

 

ราษฎรมีส่วนร่วมดูแลรักษาป่าโดยรอบซึ่งแบ่งพื้นที่รับผิดชอบเป็น 8โซน8 หมู่บ้านในพื้นที่ 1000 ไร่ก่อให้เกิดสำนึกในการป้องกันอนุรักษ์ป่าเป็นภูมิคุ้มกันไม่ให้เกิดการบุกรุกทำลายป่าส่งผลให้ป่าฟื้นฟูสมบูรณ์ขึ้นอย่างยั่งยืน

 

การอนุรักษ์ฟื้นฟูป่า

เพื่อเป็นการกระตุ้นให้คนทั่วไปรักและหวงแหนในทรัพยากรป่าไม้โดยเริ่มจากการอนุรักษ์พื้นที่ต้นน้ำลำธารตลอดจนการปลูกป่าในลักษณะต่างๆเช่น

1 ปลูกต้นไม้ในใจคน  

2 ปลูกป่าต้นน้ำลำธารหรือปลูกป่าธรรมชาติ  

3 ปลูกป่าทดแทนในพื้นที่เสื่อมโทรม   

4ปลูกป่า 3 อย่างได้ประโยชน์ 4 อย่าง

 

การอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า

     ได้มีการจำลองเนื้อที่เป็นสวนสัตว์ 60 ไร่ มีสัตว์ป่าที่เป็นสัตว์ป่าสงวนเช่นหมูป่าเนื้อทรายและอื่นๆ


การพัฒนาปรับปรุงบำรุงดิน

มุ่งเน้นใช้หลักธรรมชาติแก้ไขปัญหาปรับปรุงอนุรักษ์ดินให้เหมาะสมสำหรับการเกษตรที่สอดคล้องกับสภาพพื้นที่โดยวิธีการต่างๆได้แก่

การใช้ปุ๋ยหมัก

การใช้ปุ๋ยพืชสด

การปลูกพืชหมุนเวียน

การปลูกหญ้าแฝกป้องกันหน้าดิน

 

การพัฒนาด้านเกษตรกรรม

กิจกรรมพืชสวน

 

กิจกรรมพืชสวนได้ทดสอบพันธุ์ไม้ผลที่เหมาะสมกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือเช่น  ลิ้นจี่ นพ.1

ลําไยอีดอ  และ แห้ว ส้มโอ มังคุด ละมุด ลำไย เงาะ ทุเรียนเทศ สะตอปักษ์ใต้สับปะรดเป็นต้นยางปลูกไม้ผลหายากเช่นอะโวคาโดโกโก้

 

กิจกรรมพืชไร่

ศึกษาวิจัย

ได้ศึกษาระบบการปลูกพืชไร่แบบยั่งยืนโดยใช้ระบบหมุนเวียน

ศึกษาการใช้หญ้าแฝกป้องกันการชะล้างพังทลายหน้าของหน้าดินในการปลูกพืชไร่บนพื้นที่ลาดเอียง

ศึกษาการใช้สบู่ในการทดแทนพลังงาน

ศึกษาการปลูกมันสำปะหลังเป็นอาหารสัตว์

ศึกษาการควบคุมวัชพืชโดยใช้ชีวิธี

 

กิจกรรมเพาะเห็ด

ศึกษาและทดลองหาวัสดุที่เหมาะสมในท้องถิ่นมาทำการเพาะเห็ด ฝึกอบรมสาธิตการทำเชื้อเห็ดจะมีการเพาะเห็ดจากฟางข้าวและขี้เลื่อยยางพาราปัจจุบันสามารถปรับปรุงวิธีการเพาะเห็ด 3 ชนิดได้แก่

การเพาะเห็ดเศรษฐกิจ  ได้แก่ เห็ดฟาง เห็ดนางฟ้า

การเพาะเห็ดสมุนไพร   ได้แก่ เห็ดหลินจือ เห็ดหอม

การเพาะเห็ดพื้นบ้าน     ได้แก่ เห็ดขอนขาว เห็ดตีนแรด เห็ดบด

กิจกรรมหม่อนไหม

มีการส่งเสริมทันไหมซึ่งมีอยู่ 2 สายพันธุ์คือ ไหมพันธุ์นางตุ๋ยและไหมอีรี่

 

กิจกรรมยางพารา

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ ได้ศึกษาศักยภาพการปลูกสร้างสวนยางในเขตปลูกยางใหม่ในพื้นที่ 17 ไร่และเป็นตัวอย่างการปลูกสร้างสวนยางพาราให้แก่เกษตรกรโดยได้พันธุ์ดี 3 สายพันธุ์ได้แก่

ยางพาราพันธุ์ R R I M 600

ยางพาราพันธุ์ gt1

ยางพาราพันธุ์ PR 255

กิจกรรมศึกษาและพัฒนาระบบเกษตรผสมผสาน

ก็จะมี 1 การเลี้ยงกบบนบ่อซีเมนต์หรือกบคอนโด

2 มะเขือหยวกภูพาน

3 การเลี้ยงหมูดํา

4 ฟักข้าว

5 กวางรูซ่า

 

งานศึกษาและพัฒนาด้านข้าว

ศึกษาและวิจัยการปลูกข้าวพันธุ์สกลนครและพันธุ์อื่นๆที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ในเขตภาคอีสานข้าวพันธุ์สกลนคร

 

การพัฒนาด้านปศุสัตว์

ก็จะมีกวางรูซ่า  สุกรภูพาน ไก่ดำภูพาน  โคเนื้อภูพาน

การพัฒนาด้านประมง

กิจกรรมประมงได้มีการทดลองการแปลงเพศปลานิลมีการสาธิตการเลี้ยงปลาในบ่อแบบต่างๆและได้มีการทำประมงแบบผสมผสานเป็นต้น

 

การพัฒนาด้านสาธารณสุข

งานส่งเสริมด้านสาธารณสุขให้บริการนวดตัวนวดฝ่าเท้าเพื่อสุขภาพทั้งนี้ได้มีการจัดฝึก สำหรับผู้ที่สนใจและยังมีผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรเช่นยาหม่องน้ำมันไพล ยาดม เทียนตะไคร้หอม ลูกประคบเป็นต้นภายในพื้นที่ยังมีการจัดสวนสาธิตสมุนไพรซึ่งได้รวบรวมเอาสมุนไพรกว่า 280 ชนิด

 

การพัฒนาอาชีพอุตสาหกรรมในครอบครัว

ได้มีการส่งเสริมอาชีพให้แก่เกษตรกร 22 หมู่บ้านรอบศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานในพระราชดำริเพื่อเป็นการสร้างรายได้เสริมแก่เกษตรกรได้และสามารถนำไปเป็นอาชีพหลักในการเลี้ยงชีพได้ด้วย

 

การดำเนินงานของศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ นี้ มีหน่วยราชการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลายหน่วยร่วมรับผิดชอบ เช่น กรมชลประทาน กรมป่าไม้ กรมประมง กรมปศุสัตว์ กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงมหาดไทย เป็นต้น กิจกรรมของศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ ครอบคลุมทุกด้านที่มีผลต่อการพัฒนาอาชีพเกษตรกรรมอันเหมาะสมแก่สภาพพื้นที่ และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรในพื้นที่ ได้แก่

  1. งานชลประทาน สร้างแหล่งเก็บกักน้ำ เช่น อ่างเก็บน้ำห้วยตาดไฮใหญ่ อ่างเก็บน้ำห้วยเดียก ฝายกักเก็บน้ำจากต้นน้ำลำธาร แนะนำการจัดระบบส่งน้ำและการใช้น้ำแก่เกษตรกร
  2. งานศึกษาและพัฒนาเกษตรกรรม ศึกษาทดลองวิธีการที่ได้ผลในการเพิ่มผลผลิตและรายได้ เช่น ศึกษาทดสอบเลือกสายพันธุ์ข้าว พืช และไม้ผลที่เหมาะสมแก่สภาพพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น ข้าว พืช และไม้ผลที่เหมาะสมแก่สภาพพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น ข้าว พืชไร่ พืชสวน เป็นต้นว่า เงาะ ลำไย ทุเรียน น้อยหน่า หม่อนไหม ยางพารา เห็ด การจัดระบบการทำฟาร์ม การศึกษาวิธีแปรรูปผลิตผลทางการเกษตร
  3. งานศึกษาและพัฒนาป่าไม้ อนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ที่ทรุดโทรม ปลูกและบำรุงป่าธรรมชาติ ส่งเสริมการปลูกป่าทดแทน ส่งเสริมการปลูกหวายดง ไม้ไผ่ชนิดต่าง ๆ ตลอดจนการเพาะเลี้ยงครั่ง ควบคุมและป้องกันไฟป่า

4.งานส่งเสริมและพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการประมงศึกษาทดลองและพัฒนาการประมงน้ำจืด ส่งเสริมการเลี้ยงปลาบ่อ และในกระชังในอ่างเก็บน้ำ

  1. งานศึกษาและพัฒนาด้านปศุสัตว์ ปรับปรุงทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ ศึกษาและทดลองการเลี้ยงสัตว์ การผลิตอาหารสัตว์ เช่น ส่งเสริมการปลูกกระถินเป็นรั้วบ้าน ผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วฮามาด้า การจัดการด้านการเลี้ยงสัตว์ และวิธีแก้ปัญหา เช่น การป้องกันและกำจัดโรคของสัตว์
  2. งานศึกษาและพัฒนาปรับปรุงบำรุงดิน อนุรักษ์ดินและน้ำวิจัยทดสอบ ถ่ายทอดความรู้แก่ราษฎรเพื่อให้พัฒนาที่ดินให้เกิดประโยชน์
  3. งานส่งเสริมอาชีพอุตสาหกรรมในครัวเรือน แนะนำฝึกอบรม ส่งเสริมความรู้ด้านอุตสาหกรรมในครัวเรือน เช่น การตีเหล็ก ผลิตมีด และเครื่องมือเกษตร ฝึกอบรมย้อมสีด้าย ทอผ้า เพื่อให้ราษฎรทำเครื่องใช้ในครัวเรือนเป็นการประหยัด หรือเป็นอาชีพเสริมเพิ่มพูนรายได้
  4. งานส่งเสริมการเกษตร นำความรู้ด้านเกษตรที่ศึกษาทดลองได้ผลเป็นที่พอใจแล้ว เผยแพร่แก่เกษตรกรให้นำไปปฏิบัติด้วยตนเอง
  5. งานศึกษาและพัฒนาหมู่บ้านตัวอย่างจัดระเบียบชุมชนและพัฒนาคุณภาพชีวิตตามเกณฑ์ความจำเป็นพื้นฐานจัดตั้งและพัฒนาองค์กรประชาชนในหมู่บ้านรอบศูนย์
  6. งานฝึกอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี ถ่ายทอดความรู้ด้านเกษตรกรรมแก่ราษฎรในหมู่บ้านรอบศูนย์ และราษฎรในจังหวัดต่าง ๆ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อให้นำความรู้ไปพัฒนาอาชีพและคุณภาพชีวิต

 

ในการเข้าศึกษาดูงาน “โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริและพุทธศิลป์ถิ่นสกลนคร” ในครั้งนี้ จุดประสงค์หลักในการเข้าศึกษาดูงานคือ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยทางคณะผู้เข้าศึกษาดูงานได้รับการต้อนรับจากทางศูนย์เป็นอย่างดี และทางศูนย์ได้นำเข้าชมกิจกรรมภายในศูนย์จนครบทุกกิจกรรม

ผู้เข้ารับการอบรมได้รับความรู้และประสบการณ์ตรงจากการสอบถาม และเปลี่ยนความคิดเห็นจากเจ้าหน้าที่ประจำศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ โดยได้ทราบถึงประวัติความเป็นมาของศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ วัตถุประสงค์ และหน้าที่หลัก การขยายองค์ความรู้สู่ประชาชน ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ ได้นำเอาเทคโนโลยีการสื่อสารมาช่วยเผยแพร่ กระจายข้อมูล องค์ความรู้ต่าง ๆ ให้กับประชาชน เช่น สื่อวิทยุ โทรทัศน์ แผ่นพับ โปสเตอร์ หนังสือพิมพ์ อินเทอร์เน็ต เป็นต้น

นอกจากนี้ยังได้ทราบและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณพระมหากรุณาธิคุณที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงเป็นห่วงพสกนิกรชาวไทยทุกหมู่เหล่าโดยเฉพาะเกษตรกรที่ได้ขึ้นชื่อว่าเป็นกระดูกสันหลังของชาติ

 

อ่านเพิ่มเติม